DALGA
Yine geçenlerde fidelio sinema kulübünün film etkinliğine katıldım.Ortam yine enfesti, perde ayarlandı, projeksiyon cihazı kuruldu, ışıklar söndü , 3, 2, 1.. ve film başladı. Editörün seçimi yine çok çarpıcıydı.
İkinci derste öğrencilerine "Diktatörcülük oynayalım" gibisinden bişey söylüyor sonra da "Haydi aramızdan bir lider seçelim" diyor ve doğal olarak da bu lider, fikri ortaya atan öğretmen, Bay Wenger seçiliyor.
Bununla da kalmıyor Bay Wenger, diyor ki "Bu lidere saygı da gösterilmesi lazım, bana bundan sonra Bay Wenger diye hitap edeceksiniz" diyor ve söz hakkı isteyip ayağa kalkmadan da konuşmayı yasaklıyor sınıfa.Bu kuralı da sert bir biçimde uygulamaya başlıyor.
Bay Wenger:
Bir öğrenci:
- Ekstrem milliyetçilik!
Bay Wenger:
Ve ertesi gün herkes beyaz gömlek giyer.Tabi aralarından bir kişi bu kurala uymaz ama artık faşizm öylesine bacayı sarmıştır ki öğrenciler Bay Wenger'in bişeyler söylemesini beklemeden spontane bir şekilde beyaz gömlek giymeyen arkadaşlarını dışlamaya başlarlar.
Daha sonra gruba bir isim de koyulur: Die Welle/Dalga, grubun bir amblemi oluşturulur, web sitesi vs. Artık örgütlenme sağlanmıştır.
Öğrenciler artık Bay Wenger'e haber bile vermeden kendi kendilerine adımlar atmaya başlamıştır. hatta bir gece şehrin her yanını Die Welle'nin amblemiyle boyarlar.
Ve Die Welle grubu için bir de kendilerine özgü selam verme şekli...

Sınıfın ezik karakteri olan Tim kendini öylesine kaptırır ki bu faşizm oyununa Bay Wenger'in adeta sağ kolu olmaya çalışır. hatta daha da ileri gidip bir tabanca bile edinir ve Bay Wenger'in korumalığını üstlenmek gibi kendisine olmadık vazifeler çıkarır.
Bay Wenger bunu istemese de Tim kendisine vazifeyi çıkarmıştır bi kere.. tabi Bay Wenger in tabancadan haberi bile yoktur.
Gel zaman git zaman bu oyun gitgide gerçekçi bir hâl alır, öğrenciler kendilerini iyice kaptırmışlardır artık Die Welle' ye..
Bay Wenger, öğrencilerinin kıvama geldiğini anlayınca artık bu oyunu durdurmanın ve onlara "bakın işte gördünüz mü faşizm böyle bir şey" deme vaktinin geldiğini düşünür.
Bir gün tüm üyelerini okulun toplantı salonuna toplar.
'Die Welle', yani İngilizcesi 'The Wave' Türkçesi de 'Dalga' .. buydu o gece finaliyle beni sarsan film.
Size sesleniyorum insan yaşam formları, İş bu yazı ağır spoiler içerir.Filmi izlemeyi düşünenler okumasın.
Size sesleniyorum insan yaşam formları, İş bu yazı ağır spoiler içerir.Filmi izlemeyi düşünenler okumasın.
Adından da anlaşılacağı üzere film Alman yapımı.Doğrusu Almanca'yı her ne kadar konuşamasam da severim.Daha doğrusu Alman Toplumu'na hep bir ilgim olmuştur zaten.Bu ilgimin birçok sebebi var:
Dünyadaki benim bildiğim en disiplinli, dakik, planlı toplum, ayrıca İkinci Dünya Savaşı sonrası bugün Avrupa'nın lokomotifi konumuna gelebilmişler, düşünsene başkentine kadar işgal edilen bir ülke ve kısa sürede dünyanın önde gelen uygar devletleri arasında ilklere oynamak... bir de tarihiyle cesurca yüzleşebilmiş ve bunu sindirebilmiş bir ülke.
Her neyse konumuza dönelim, yani filme
Her neyse konumuza dönelim, yani filme
Bay Wenger adında bir lise öğretmeni öğrencilerine otokrasi adında bir ders anlatıyor.
Dipnot:
Otokrasi, monarşinin bir çeşididir. Yönetici, bütün siyasî yetkileri tek başına elinde bulundurur. Fakat monarşinin aksine yönetim miras yoluyla kalmamış, kişi tarafından ele geçirilmiştir.
Bay Wenger öğrencilerine
-Faşizmin tekrar yaşanması Günümüz Almanya'sında söz konusu olabilir mi? diye soruyor.
Dipnot:
Otokrasi, monarşinin bir çeşididir. Yönetici, bütün siyasî yetkileri tek başına elinde bulundurur. Fakat monarşinin aksine yönetim miras yoluyla kalmamış, kişi tarafından ele geçirilmiştir.
Bay Wenger öğrencilerine
-Faşizmin tekrar yaşanması Günümüz Almanya'sında söz konusu olabilir mi? diye soruyor.
Öğrencilerden bir kaçı:
-Hayır, bunun için fazlasıyla bilinçliyiz.
cevabını verdikten sonra Bay Wenger "ne demek hayır? efenim hem de dikâlâsı yaşanabilir." moduna girmek şöyle dursun, öğrencilerine sadece "Tamam" diyor, "Tamam on dakika mola.."
-Hayır, bunun için fazlasıyla bilinçliyiz.
cevabını verdikten sonra Bay Wenger "ne demek hayır? efenim hem de dikâlâsı yaşanabilir." moduna girmek şöyle dursun, öğrencilerine sadece "Tamam" diyor, "Tamam on dakika mola.."
İkinci derste öğrencilerine "Diktatörcülük oynayalım" gibisinden bişey söylüyor sonra da "Haydi aramızdan bir lider seçelim" diyor ve doğal olarak da bu lider, fikri ortaya atan öğretmen, Bay Wenger seçiliyor.
Bununla da kalmıyor Bay Wenger, diyor ki "Bu lidere saygı da gösterilmesi lazım, bana bundan sonra Bay Wenger diye hitap edeceksiniz" diyor ve söz hakkı isteyip ayağa kalkmadan da konuşmayı yasaklıyor sınıfa.Bu kuralı da sert bir biçimde uygulamaya başlıyor.
Sonra diyor ki "Diktatörlükte bize başka ne lazım?"
Sınıftaki ezik karakter olan Tim söz hakkı alıyor ''Disiplin!''
Sınıftaki ezik karakter olan Tim söz hakkı alıyor ''Disiplin!''
Bay Wenger:
- Bravo Tim, evet disiplin aracılığıyla güç! Peki faşizmin temel unsurlarından biri nedir çocuklar?
Bir öğrenci:
- Ekstrem milliyetçilik!
Bu arada Bay Wenger öğrencilerine sınıfta belli bir düzen içinde bir arada hareket etmenin bir güce yol açacağını öğretmeye yönelik bazı aktiviteler yaptırıyor. Tüm sınıfı ayağa kaldırıp uygun adım yerinde say !. diyor ve yaptırıyor. Bu sırada diyor ki "işte! birlik olursak oluşturduğumuz bu rezonans sayesinde bir köprüyü bile yıkabiliriz."
Bir de düşman yaratıyor tabi diyor ki "Alt katta anarşi dersi veriliyor biz bunu yaparken aynı zamanda onların dersini de sabote ediyoruz gördünüz mü? " deyince sınıf daha bi coşkulu vuruyor zemine.
Bir de düşman yaratıyor tabi diyor ki "Alt katta anarşi dersi veriliyor biz bunu yaparken aynı zamanda onların dersini de sabote ediyoruz gördünüz mü? " deyince sınıf daha bi coşkulu vuruyor zemine.
Bay Wenger:
- Söyleyin bana, bir birliği dışardan nasıl tanırsınız?
Bir öğrenci:
-Üniformaları vardır Bay Wenger.
-Evet doğru üniforma! Der öğretmen.
Bir öğrenci:
-Üniformaları vardır Bay Wenger.
-Evet doğru üniforma! Der öğretmen.
- O halde biz de bir üniforma belirleyelim ne dersiniz?
Cevabı da yine kendisi verir "beyaz gömlek olsun" der.
Ve ertesi gün herkes beyaz gömlek giyer.Tabi aralarından bir kişi bu kurala uymaz ama artık faşizm öylesine bacayı sarmıştır ki öğrenciler Bay Wenger'in bişeyler söylemesini beklemeden spontane bir şekilde beyaz gömlek giymeyen arkadaşlarını dışlamaya başlarlar.
Daha sonra gruba bir isim de koyulur: Die Welle/Dalga, grubun bir amblemi oluşturulur, web sitesi vs. Artık örgütlenme sağlanmıştır.
Öğrenciler artık Bay Wenger'e haber bile vermeden kendi kendilerine adımlar atmaya başlamıştır. hatta bir gece şehrin her yanını Die Welle'nin amblemiyle boyarlar.
Ve Die Welle grubu için bir de kendilerine özgü selam verme şekli...

Sınıfın ezik karakteri olan Tim kendini öylesine kaptırır ki bu faşizm oyununa Bay Wenger'in adeta sağ kolu olmaya çalışır. hatta daha da ileri gidip bir tabanca bile edinir ve Bay Wenger'in korumalığını üstlenmek gibi kendisine olmadık vazifeler çıkarır.
Bay Wenger bunu istemese de Tim kendisine vazifeyi çıkarmıştır bi kere.. tabi Bay Wenger in tabancadan haberi bile yoktur.
Gel zaman git zaman bu oyun gitgide gerçekçi bir hâl alır, öğrenciler kendilerini iyice kaptırmışlardır artık Die Welle' ye..
Bay Wenger, öğrencilerinin kıvama geldiğini anlayınca artık bu oyunu durdurmanın ve onlara "bakın işte gördünüz mü faşizm böyle bir şey" deme vaktinin geldiğini düşünür.
Bir gün tüm üyelerini okulun toplantı salonuna toplar.

Selamını verir ve sert,yüksek bir tonda, beden dilini de etkili kullanarak bir konuşma yapar:
Almanya'nın geleceği
Zengin-fakir uçurumu
Kurtuluşun Die Welle'de olduğu
"Bugün burada tarih yazacağız. " cümlesini kıvama gelmiş bir güruh önünde yüksek tondan bağırarak söyleyince coşku kaçınılmaz olur tabi.
Bu sırada Bay Wenger'in konuşmasını, itiraz eden bir öğrenci keser.Adı Marco olan bu öğrenci çakmıştır manzarayı ve konuşma sırasında defalarca Bay Wenger'i bölmeye çalışır.
fakat bu sataşmalara Bay Wenger hamaset kokan, kalabalığı daha da coşturacak cevaplar verir:
"Dalga buradan bütün Almanya'ya yayılacak ve bunu sen de durduramayacaksın Marco!
Marco, adeta "n.. n.. ne? neler oluyor?" dercesine şaşkın bir ifadeyle olan biteni anlamlandırmaya çalışırken
öğrencilerden Bay Wenger' in cevabına alkış-kıyamet...
"..ve önümüze kim çıkarsa dalga tarafından yerlebir edilecek!...." vuhuuu coşkuya bak..
Ve birden Bay Wenger beklenmedik şekilde:
- Haini öne getirin! der.
Marco, sınıf arkadaşları tarafından yaka paça Bay Wenger'in önüne getirilir.
Bay Wenger sorar:
-Marco!, şimdi herkesin önünde sana soruyorum bizimle misin yoksa karşı mı?
Marco, yaşadığı şaşkınlık yüzüne yansırken:
-Siz kafayı yemişsiniz! der.
Tüm öğrenciler sahnedeki olan biteni pür dikkat izlemektedir.
"Bu haini ne yapalım?!" diye sorar Bay Wenger.
Sonra da devam eder:
-Bomber sen söyle ne yapalım?( Bomber, Marco'yu yaka paça Bay Wengerin önüne getiren diğer öğrencilerden biri aynı zamanda Marco'nun sınıf arkadaşı)
-Evet söyle onu buraya sen getirdin!
Bomber, olan bitenin şaşkınlığı ve bir de " Ne yapıyorum lan ben?" Edasıyla:
- Evet ama siz söylediğiniz için getirdim.
Bay Wenger:
- Ben dediğim için öyle mi? Peki ben birini öldür desem öldürür müsün Bomber?
Gördüğünüz gibi ona kurallarımıza uyması için işkence edebiliriz ya da onu asabiliriz ne dersiniz?
Ve verilmek istenen mesaj dökülür dudaklarından : "işte diktatörlük de böyledir...faşizm işte böyle birşeydir..."
Şöyle devam eder Bay Wenger konuşmasına:
- Geçen hafta sınıfta size sorulan soruyu hatırlıyor musunuz? Ülkemizde diktatörlük olabilir mi ? demiştik.
Bay Wenger:
- Dalga burada bitmiştir, herkes evine gitsin,eminim ki bunun üzerine düşünücek çok şeyiniz vardır..
Bunu sindirmesi kolay olmayacaktır, sınıftan itirazlar gelir haliyle:
- Hayır bu kadar basit bitemez. Hatalarımız oldu bunu düzeltebiliriz.
Der sınıftan bir öğrenci.
Bay Wenger:
- Hayır böyle bir hata düzeltilemez.
Sonuçta iş karşı görüşte olanı dışlamak hatta onu cezaya çarptırmaya kadar gitmişti, bu hastalıklı düşünce biçiminin nesi düzeltilebilirdi ki?
Derken öğrenciler bir şekilde ikna olur ve evlerine dağılmak için çıkış kapısına yönelmeye başlarlar. Tam bu sırada beklenmedik birşey olur. Sınıfın ezilmiş karakteri Tim tabancasını çıkarır Bay Wenger'e doğrultur ardından "kimse dışarı çıkmasın" der.
Tim, ağlamaklı bir yüz ifadesiyle "benimle tekrar edin, dalga hayatta, dalga bitmedi hadi söyleyin!"
Bu sırada sınıf arkadaşı olan Bomber'e ateş eder ve göğsünden yaralar sonra da tabancasını kendi ağzına sokup tetiği çeker.
Şaşırdınız değil mi? belki de çoğumuz böyle bir şeyi beklemiyordu.
Bir öğrencisinin diğeri tarafından vurulmasının ve ardından vuran öğrencisinin de gözlerinin önünde intihar etmesinin şokunu yaşayan, yüzünde korkuyla karışık sonsuz bir şaşkınlık ifadesi bulunan Bay Wenger tutuklanır ...
Burada aklıma takılan birkaç noktadan bahsetmek istiyorum:
Filmin başında Bay Wengerin çocuklara otokrasiyi anlatma yöntemini çok başarılı hatta dahiyane bulmuştum.Düşünsenize teorik olarak anlatsan insanların hele de lise öğrencisinin anlamakta güçlük çekeceği bir konuyu bizzat deneyimlendirme fikri..Ki final sahnesini izlememe rağmen bence hala dahice..
Fakat bu öğretme biçimi kontolden çıktı ve gözlerinin önünde bir öğrencisinin yaralanmasına bir öğrencinin de intiharına yol açtı.
Bay Wenger' in bu yöntemin yol açabileceği sonuçları önceden kestirmesi gerekmez miydi?
Peki Bay Wenger' in işin bu noktaya kadar gelebileceğini tahmin edebilmesi mümkün müydü? Oysa amacı sadece faşizmin ne olduğunu etkili şekilde öğretmekti...
Belki de Tim'in psikolojik problemleri vardı ve tanı konup tedavi olmamıştı, yani bu potansiyel belki de Tim'de hep vardı, bunun sorumlusu Bay Wenger miydi?
Ya da Bay Wenger bile faşizmin gücünü, kalabalıklar üzerine olan etkisini ve yol açabileceği sonuçları bu derecede bilmiyordu... ne yazık ki bu deney sayesinde o da bişeyler öğrenmiş oldu...
Almanya'nın geleceği
Zengin-fakir uçurumu
Kurtuluşun Die Welle'de olduğu
"Bugün burada tarih yazacağız. " cümlesini kıvama gelmiş bir güruh önünde yüksek tondan bağırarak söyleyince coşku kaçınılmaz olur tabi.
Bu sırada Bay Wenger'in konuşmasını, itiraz eden bir öğrenci keser.Adı Marco olan bu öğrenci çakmıştır manzarayı ve konuşma sırasında defalarca Bay Wenger'i bölmeye çalışır.
fakat bu sataşmalara Bay Wenger hamaset kokan, kalabalığı daha da coşturacak cevaplar verir:
"Dalga buradan bütün Almanya'ya yayılacak ve bunu sen de durduramayacaksın Marco!
Marco, adeta "n.. n.. ne? neler oluyor?" dercesine şaşkın bir ifadeyle olan biteni anlamlandırmaya çalışırken
öğrencilerden Bay Wenger' in cevabına alkış-kıyamet...
"..ve önümüze kim çıkarsa dalga tarafından yerlebir edilecek!...." vuhuuu coşkuya bak..
Ve birden Bay Wenger beklenmedik şekilde:
- Haini öne getirin! der.
Marco, sınıf arkadaşları tarafından yaka paça Bay Wenger'in önüne getirilir.
Bay Wenger sorar:
-Marco!, şimdi herkesin önünde sana soruyorum bizimle misin yoksa karşı mı?
Marco, yaşadığı şaşkınlık yüzüne yansırken:
-Siz kafayı yemişsiniz! der.
Tüm öğrenciler sahnedeki olan biteni pür dikkat izlemektedir.
"Bu haini ne yapalım?!" diye sorar Bay Wenger.
Sonra da devam eder:
-Bomber sen söyle ne yapalım?( Bomber, Marco'yu yaka paça Bay Wengerin önüne getiren diğer öğrencilerden biri aynı zamanda Marco'nun sınıf arkadaşı)
-Evet söyle onu buraya sen getirdin!
Bomber, olan bitenin şaşkınlığı ve bir de " Ne yapıyorum lan ben?" Edasıyla:
- Evet ama siz söylediğiniz için getirdim.
Bay Wenger:
- Ben dediğim için öyle mi? Peki ben birini öldür desem öldürür müsün Bomber?
Gördüğünüz gibi ona kurallarımıza uyması için işkence edebiliriz ya da onu asabiliriz ne dersiniz?
Ve verilmek istenen mesaj dökülür dudaklarından : "işte diktatörlük de böyledir...faşizm işte böyle birşeydir..."
Şöyle devam eder Bay Wenger konuşmasına:
- Geçen hafta sınıfta size sorulan soruyu hatırlıyor musunuz? Ülkemizde diktatörlük olabilir mi ? demiştik.
Faşizmde hepimiz iyi olanın biz olduğumuzu zannederiz, diğerlerinden daha iyi.
ve daha da kötüsü bizimle aynı fikirde olmayanları toplumumuzdan dışlarız.Onları incitiriz ve daha neler yapabileceğimizi bilmek dahi istemiyorum..
Bay Wenger:
- Dalga burada bitmiştir, herkes evine gitsin,eminim ki bunun üzerine düşünücek çok şeyiniz vardır..
Bunu sindirmesi kolay olmayacaktır, sınıftan itirazlar gelir haliyle:
- Hayır bu kadar basit bitemez. Hatalarımız oldu bunu düzeltebiliriz.
Der sınıftan bir öğrenci.
Bay Wenger:
- Hayır böyle bir hata düzeltilemez.
Sonuçta iş karşı görüşte olanı dışlamak hatta onu cezaya çarptırmaya kadar gitmişti, bu hastalıklı düşünce biçiminin nesi düzeltilebilirdi ki?
Derken öğrenciler bir şekilde ikna olur ve evlerine dağılmak için çıkış kapısına yönelmeye başlarlar. Tam bu sırada beklenmedik birşey olur. Sınıfın ezilmiş karakteri Tim tabancasını çıkarır Bay Wenger'e doğrultur ardından "kimse dışarı çıkmasın" der.
Tim, ağlamaklı bir yüz ifadesiyle "benimle tekrar edin, dalga hayatta, dalga bitmedi hadi söyleyin!"
Bu sırada sınıf arkadaşı olan Bomber'e ateş eder ve göğsünden yaralar sonra da tabancasını kendi ağzına sokup tetiği çeker.
Şaşırdınız değil mi? belki de çoğumuz böyle bir şeyi beklemiyordu.
Bir öğrencisinin diğeri tarafından vurulmasının ve ardından vuran öğrencisinin de gözlerinin önünde intihar etmesinin şokunu yaşayan, yüzünde korkuyla karışık sonsuz bir şaşkınlık ifadesi bulunan Bay Wenger tutuklanır ...
Burada aklıma takılan birkaç noktadan bahsetmek istiyorum:
Filmin başında Bay Wengerin çocuklara otokrasiyi anlatma yöntemini çok başarılı hatta dahiyane bulmuştum.Düşünsenize teorik olarak anlatsan insanların hele de lise öğrencisinin anlamakta güçlük çekeceği bir konuyu bizzat deneyimlendirme fikri..Ki final sahnesini izlememe rağmen bence hala dahice..
Fakat bu öğretme biçimi kontolden çıktı ve gözlerinin önünde bir öğrencisinin yaralanmasına bir öğrencinin de intiharına yol açtı.
Bay Wenger' in bu yöntemin yol açabileceği sonuçları önceden kestirmesi gerekmez miydi?
Peki Bay Wenger' in işin bu noktaya kadar gelebileceğini tahmin edebilmesi mümkün müydü? Oysa amacı sadece faşizmin ne olduğunu etkili şekilde öğretmekti...
Belki de Tim'in psikolojik problemleri vardı ve tanı konup tedavi olmamıştı, yani bu potansiyel belki de Tim'de hep vardı, bunun sorumlusu Bay Wenger miydi?
Ya da Bay Wenger bile faşizmin gücünü, kalabalıklar üzerine olan etkisini ve yol açabileceği sonuçları bu derecede bilmiyordu... ne yazık ki bu deney sayesinde o da bişeyler öğrenmiş oldu...


Yorumlar
Yorum Gönder